banner154

SATURNALİA DAN TOMBALAYA

Milattan önce 4000 yılında Babilliler ilk yılbaşını kutladıklarında, yeni ayın, yeni yılın kısacası yeniden doğuş anlamını yükledikleri bu kültürel olayın, günün birinde beyaz sakallı kırmızı kıyafetler giymiş şişman ve sevimli bir dedeyle ya da yıl boyunca pekte popüler olmayan fakat yıl sonunda birinci sıradaki yerini kaptırmayan kanatlı bir hayvan olan hindiyle bağdaştırılacağını tahmin etmişler midir  bilinmez ama şu bir gerçek ki, kutlamalar iç içe girince, dürbünü ters çevirip baktığımızda  yakınımızdaki ritüellerin aslında çok uzaklardan geldiği anlaşıldı. Hem de birbiri ile amaç ve yöntem alakası olmayan kutlamalar tek bir kutlama gibi algılanmaya başlandı.
İşte o zaman bizler, beyaz sakallı adamla yeni bir yıla merhaba demenin ne ilgisi olduğunu sorduk kendimize bir süre. Hatta onların Noel babası varsa bizimde Nasrettin hocamız var gibi genetik üstünlük hırslarımız devreye girdi ki neyse çok uzun sürmedi. Tirajikomik bir şaka olarak tarihteki yerini aldı.
Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki Noel, hristiyanların 25 aralıkta Hz İsa nın doğumunu kutladıkları dini bir olaydır. Fakat biraz araştırınca aslında Noel kutlamalarının ilk ortaya çıkışı da Hristiyan dini kaynaklı olmadığı görünmektedir. Noel in ilk belirtileri Antik Roma’ya dayanmaktadır. Antik Roma’da her yıl 17 – 23 Aralık tarihlerinde Tanrı Satürn adına Saturnalia adı verilen bir festival düzenlenmekteydi. Saturnalia festivali sınırsız özgürlük anlamına gelmekteydi. Kölelerin bile bu dönemde efendilerine hakaret etme hakları vardı. Bu festivalde köle efendi olgusu tersine döner festival süresince tüm mahkemeler ve kolluk kuvvetleri kapalı olurdu. Her şey serbestti.
Tarihlerin yakınlığı nedeni ile Hristiyanlar, bazı örf ve adetlerin aynı kalması koşuluyla bu büyük Roma festivalini kendi kurtarıcılarının doğum günü olan 25 aralık tarihi ile birleştirdi ve bu birleşim paganların daha hızlı asimile olmasına sebep oldu. Noel sembollerinin birçoğunun Hristiyanlardan değil paganlardan günümüze geldiği sizi şaşırtabilir. Örneğin paganların Tanrı Satürne hediyeler sunması zamanla insanların birbirlerine hediye sunmasına dönüştü. Daha sonra Hristiyanlar hediyeleri çocuklarına vermeye başladıklarında Noel baba figürü ortaya çıktı. Kimi kaynaklarda Noel babanın, Aya Nikola adında bir aziz den esinlenilerek yaratıldığına rastlanmaktadır.
Anlaşıldığı üzere hristiyanlar tarafından Hz İsa’nın doğum günü olduğuna inanılan 25 aralıkta kutlanan Noel in bizlerin kutladığı yılbaşı ile ilgisi yoktur. Noel dini temaların hakim olduğu bir olaydır, yılbaşı ise normal bir olay.Fakat doğal olan şudur ki tarihsel yakınlık nedeniyle birbirinden etkilenmeleri normaldir.
Aslında yazının başında bahsettiğim, Roma da kutlanan Satürnali festivali de Türklerin tek tanrılı dinleri kabul etmedikleri döneme ait olan ‘’Nardugan’’ bayramıdır. Türklerin, tek Tanrılı dinlere girmesinden önceki inançlarına göre, yeryüzünün tam ortasında bir Akçam ağacı bulunduğuna inanılırdı. Hayat ağacıydı adı.
Eski Türk inanışına göre gecelerin kısalıp gündüzlerin uzamaya başladığı 22 Aralık’ta gece gündüzle savaşırdı ve uzun bir savaştan sonra günün geceyi yenerek zafer kazandığına inanılırdı.
İşte bu güneşin zaferini, yeniden doğuşu, Türkler büyük şenliklerle  akçam ağacı altında kutluyorlardı.
Güneşin yeniden doğuşu, bir yeni doğum olarak algılanıyordu.
 
Duaları Tanrıya  gitsin diye ağacın altına hediyeler koyuyorlar, dallarına bantlar bağlayarak o yıl için dilekler diliyorlardı.
Bu yüzden bu olayın Türklerden Hıristiyanlara geçtiği de söylentiler arasındadır.
 
Aslında ne olursa olsun, hangi inanışa, hangi külte, hangi dine ya da hangi mite ait olursa olsun görüyoruz ki kutlanan ‘’yeniden doğuş’’ dur. Güzel olan sevdiklerimizle, yanlarında kendimizi mutlu hissettiklerimizle,güzel paylaşımlarla yapılan kutlamadır.Yeni olan her şey kutlu olsun.Güneş her sabah yeniden doğdukça, o ışık bize sevgi,saygı,akıl ve güzellik getirsin.
Yeni yılınız kutlu olsun.

YORUM EKLE

banner306

banner219

banner234

banner343

banner325

banner232